Ο Γιώργος Ευγενειάδης δεν είναι απλώς ένας καθηγητής ειδικής αγωγής. Είναι ένας άνθρωπος που έχει καταφέρει να μετατρέψει τη μαγειρική, την εκπαίδευση και την καθημερινή επαφή με τα παιδιά σε έναν ουσιαστικό χώρο έκφρασης, αυτονομίας και συμπερίληψης. Μέσα από τη δουλειά του στο Ε.Ε.Ε.Ε.Κ. Ηρακλείου Αττικής, αλλά και μέσα από τα βιβλία του «Απλά & Διαφορετικά», δείχνει στην πράξη πως η γνώση μπορεί να γίνει προσβάσιμη, βιωματική και αληθινά ανθρώπινη.

Με αφορμή και τη βραβευμένη μαθητική επιχείρηση ΠούPass, που άνοιξε μια πολύ σημαντική συζήτηση γύρω από τις μη ορατές αναπηρίες, μιλήσαμε μαζί του για τις εικόνες που κουβαλά από τα παιδικά του χρόνια, τη διαδρομή που τον έφερε στην ειδική αγωγή, τη δύναμη που μπορεί να κρύβει ένα μάθημα μαγειρικής, αλλά και για όλα όσα έχει να μας μάθει η διαφορετικότητα όταν τη δούμε χωρίς φόβο, μιζέρια ή φιλανθρωπικό βλέμμα.

Ας ξεκινήσουμε από τα πρώτα χρόνια της ζωής σου. Πού γεννήθηκες και ποιες εικόνες θυμάσαι πιο έντονα από την οικογένεια και τα παιδικά σου χρόνια;

Γεννήθηκα στις Σέρρες και μεγάλωσα στη Βυρώνεια και στο Σιδηρόκαστρο μέχρι τα 15 μου, πριν μετακομίσω στη Θεσσαλονίκη. Οι εικόνες που θυμάμαι πιο έντονα είναι από μια απλή, καθημερινή ζωή, πολύ κοντά στη φύση και στους ανθρώπους. Εικόνες όπως το να μαζεύω αυγά από το κοτέτσι, να βλέπω το γάλα να γίνεται γιαούρτι στο σπίτι ή να συμμετέχω σε μικρές καθημερινές διαδικασίες που είχαν ουσία και ρυθμό. Αυτή η επαφή με το «απλό» είναι κάτι που με ακολουθεί μέχρι σήμερα.

Υπήρχαν κάποια πρόσωπα ή κάποια βιώματα που νιώθεις πως σε διαμόρφωσαν περισσότερο σαν άνθρωπο;

Ήμουν τυχερός, γιατί μεγάλωσα σε μια εποχή όπου οι άνθρωποι που με ενέπνευσαν και λειτούργησαν ως μέντορες προέρχονταν από το στενό οικογενειακό μου περιβάλλον και όχι από πρότυπα των social media.

Καθοριστικό ρόλο έπαιξαν συγκεκριμένα πρόσωπα από την οικογένειά μου. Ο παππούς Γιώργος στο μπακάλικο, η Μικρασιάτισσα γιαγιά Τασούλα και η Πόντια γιαγιά Αναστασία, μέσα από τη μαγειρική και τη σχέση με τη φύση, μου έδωσαν βιωματικά την έννοια της φροντίδας και της σύνδεσης.

Παράλληλα, ο πατέρας μου και ο θείος μου, ως εκπαιδευτικοί Δευτεροβάθμιας και Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης, μου έδειξαν ότι η «δουλειά» μπορεί να έχει βαθύτερο νόημα: να επηρεάζει ανθρώπους και να δημιουργεί εξέλιξη. Αυτές οι επιρροές διαμόρφωσαν σε μεγάλο βαθμό τον τρόπο που σκέφτομαι και δημιουργώ σήμερα.

Θυμάσαι αν από μικρός είχες μέσα σου την ανάγκη να προσφέρεις ή αν είναι κάτι που ωρίμασε στην πορεία;

Δεν θα έλεγα ότι από μικρός είχα συνειδητά την ανάγκη να προσφέρω. Αυτό ήρθε πιο ώριμα στην πορεία. Ωστόσο, πάντα με ευχαριστούσε να βοηθάω τους φίλους μου και να τους βλέπω πιο χαρούμενους μέσα από κάτι απλό. Νομίζω ότι εκεί βρισκόταν ο πυρήνας, που με τα χρόνια εξελίχθηκε σε κάτι πιο ουσιαστικό και συνειδητό.

Πώς μπήκε στη ζωή σου η ειδική αγωγή; Ήταν μια συνειδητή επιλογή από την αρχή ή κάτι που ήρθε και σε κέρδισε στην πορεία;

Δεν ήταν κάτι που γνώριζα από την αρχή. Αντίθετα, τα πρώτα ερεθίσματα που είχα ήταν αρκετά αόριστα και βασίζονταν περισσότερο σε στερεότυπα, σε μια λογική λύπησης ή αποστασιοποίησης. Στην πορεία, όταν ανακάλυψα την ειδική εκπαίδευση, είδα κάτι τελείως διαφορετικό. Συνδέθηκε άμεσα με την εκπαίδευση που ήθελα να ακολουθήσω, επηρεασμένος και από τον πατέρα μου και τον θείο μου, και σταδιακά με κέρδισε ουσιαστικά.

Θέλεις να μας πεις λίγα λόγια για τις σπουδές σου και για τη διαδρομή που σε έφερε σήμερα στο ΕΕΕΕΚ Ηρακλείου Αττικής;

Η διαδρομή μου συνδέθηκε με ένα απαιτητικό σύστημα μοριοδότησης, που με οδήγησε να επενδύσω ουσιαστικά στις σπουδές μου, ειδικά στον χώρο της ειδικής αγωγής.

Έχω ολοκληρώσει δύο μεταπτυχιακά, ένα στη Διασφάλιση Ποιότητας Τροφίμων και ένα στην Ειδική Αγωγή και Εκπαίδευση Ατόμων με Μαθησιακές Δυσκολίες, ενώ έχω αποκτήσει και επάρκεια στην Ελληνική Νοηματική Γλώσσα και στη γραφή Braille.

Όλη αυτή η πορεία δεν ήταν απλώς μια τυπική εξέλιξη, αλλά ένα σταδιακό «χτίσιμο» που με έφερε σήμερα στο Ε.Ε.Ε.ΕΚ. Ηρακλείου Αττικής, σχολείο Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης του Υπουργείου Παιδείας, σε έναν χώρο που συνδυάζει εκπαίδευση, πράξη και ουσιαστική επαφή με τους μαθητές.

Είδα ότι η μαγειρική μπορεί να είναι κάτι πολύ περισσότερο από μια δεξιότητα

Τι είναι Ε.Ε.Ε.Ε.Κ.;

Το Ε.Ε.Ε.Ε.Κ. σημαίνει Εργαστήριο Ειδικής Επαγγελματικής Εκπαίδευσης και Κατάρτισης. Πρόκειται για δημόσια σχολική δομή της δευτεροβάθμιας ειδικής αγωγής, που απευθύνεται σε μαθητές με αναπηρία ή/και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες, δίνοντας έμφαση τόσο στη μάθηση όσο και στην ανάπτυξη πρακτικών και επαγγελματικών δεξιοτήτων.

Η μαγειρική έχει πια έναν πολύ ξεχωριστό ρόλο στη δουλειά σου. Θέλω να σταθούμε λίγο και στα βιβλία σου. Πώς προέκυψε αυτή η ιδέα και τι θέλησες να προσφέρεις μέσα από αυτά;

Η ιδέα των βιβλίων προέκυψε μέσα από την ίδια τη δουλειά μου με τους μαθητές. Στην πορεία είδα ότι η μαγειρική μπορεί να είναι κάτι πολύ περισσότερο από μια δεξιότητα.

Τα «Απλά & Διαφορετικά» δεν είναι απλώς συλλογές συνταγών. Προσπαθούν να ανοίξουν μια άλλη διάσταση, να επαναφέρουν κάτι που στην πορεία χάθηκε, μέσα από την έξαρση της μαγειρικής ως κάτι επαγγελματικό, απαιτητικό, ακριβό και ανταγωνιστικό.

Παράλληλα, δίνουν έμφαση στη διαφορετικότητα μέσα από την οπτικοποίηση των συνταγών με σκίτσα, χωρίς τη χρήση ζυγαριάς ή δοσομετρητών, αλλά με καθημερινά υλικά, και μέσα από τη συνεργασία με εμπνευσμένους και εργατικούς μαθητές με αναπηρία, που τελικά τα καταφέρνουν. Με αυτόν τον τρόπο, η μαγειρική γίνεται πιο κατανοητή, πιο άμεση και πραγματικά προσβάσιμη σε όλους.

Αυτό που ήθελα να προσφέρω είναι μια πιο απλή και προσβάσιμη προσέγγιση, πιο κοντά σε αυτό που υπήρχε πάντα στα σπίτια μας, στις συνταγές και στα τραπέζια των γιαγιάδων μας, όπου η μαγειρική ήταν φροντίδα, μοίρασμα και ουσιαστική επαφή.

Παρακολουθώντας από κοντά ένα μάθημα μαγειρικής μαζί σου με τα παιδιά, ήταν πραγματικά μια πολύ όμορφη εμπειρία. Τι είναι αυτό που βλέπεις να συμβαίνει μέσα από αυτή τη διαδικασία και πώς λειτουργεί τελικά η μαγειρική για τα παιδιά;

Το μάθημα αυτό έγινε στο πλαίσιο της ομάδας μου, των Special Chef της Polyphonica, μιας πραγματικά πολυφωνικής ομάδας που αποτελείται από μαθητές με μη ορατές αναπηρίες και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες.

Οι δράσεις συμπερίληψης που οργανώνουμε σε εξωτερικούς φορείς και χώρους δείχνουν ξεκάθαρα ότι δεν πρόκειται για ένα απλό μάθημα μαγειρικής, αλλά για κάτι πολύ πιο ουσιαστικό.

Εκεί, μέσα από τη συνεργασία της ομάδας των Special Chef με νευροτυπικά παιδιά, γίνεται φανερό ότι η μαγειρική λειτουργεί ως μέσο σύνδεσης, επικοινωνίας και πραγματικής συνύπαρξης, αλλά και ότι χτίζει συμπεριφορές προσβασιμότητας και συμπερίληψης για το μέλλον, κάτι που συχνά οι γονείς νευροτυπικών παιδιών δεν αντιλαμβάνονται στον ίδιο βαθμό με τα ίδια τα παιδιά.

Μέσα από αυτή τη διαδρομή, υπάρχει κάτι που τα ίδια τα παιδιά σε έχουν βοηθήσει να δεις αλλιώς, είτε στην εκπαίδευση είτε στη ζωή;

Οι μαθητές μου με έμαθαν να βλέπω «πίσω από την κουρτίνα», πέρα από τα όρια και τα πλαίσια μιας συγκεκριμένης αισθητικής μέσα στα οποία έχουμε μάθει να κινούμαστε, όπου οτιδήποτε διαφορετικό συχνά μας φοβίζει ή μας απομακρύνει.

Μέσα από αυτούς κατάλαβα τη διαφορετικότητα στην πράξη και στην πραγματική της διάσταση, η οποία έχει και δύσκολες πτυχές. Μου έδειξαν ότι το πραγματικά καινοτόμο βρίσκεται εκεί και ότι τίποτα δεν είναι αδύνατο, γιατί πράγματα που κάποτε θα θεωρούνταν αβέβαια ή ανέφικτα τα πετύχαμε μαζί.

Θέλω να πάμε τώρα στο ΠούPass, που ήταν μια πολύ ξεχωριστή στιγμή για σένα και μια μεγάλη επιτυχία για το σχολείο. Τι ακριβώς είναι αυτή η εικονική μαθητική επιχείρηση;

Το «ΠούPass» είναι μια εικονική μαθητική επιχείρηση που δημιουργήθηκε από μαθητές του Ε.Ε.Ε.ΕΚ. Ηρακλείου Αττικής, στο πλαίσιο του προγράμματος της Junior Achievement Greece. Πρόκειται για μια καινοτόμα πρωτοβουλία που στοχεύει στην ευαισθητοποίηση της κοινωνίας γύρω από τις μη ορατές αναπηρίες και στη δημιουργία ενός πλαισίου πιστοποίησης για επιχειρήσεις και οργανισμούς.

Μέσα από το «ΠούPass» προτείνεται ένα μοντέλο, στο οποίο οι επιχειρήσεις εκπαιδεύονται ώστε να προσφέρουν μια πιο ανθρωποκεντρική και συμπεριληπτική εξυπηρέτηση, λαμβάνοντας υπόψη ανάγκες όπως ο επιπλέον χρόνος, η κατανόηση και η προσαρμογή της συμπεριφοράς. Παράλληλα, οι μαθητές συμμετέχουν ενεργά σε όλα τα στάδια του σχεδιασμού και της υλοποίησης, μετατρέποντας μια κοινωνική ανάγκη σε μια ολοκληρωμένη πρόταση με πραγματικό αντίκτυπο.

Πώς γεννήθηκε η ιδέα για το ΠούPass και ποια ανάγκη νιώσατε ότι ήρθε να καλύψει;

Η ιδέα για το «ΠούPass» γεννήθηκε μέσα από την καθημερινότητα του σχολείου μας, όπου φοιτούν μαθητές με μη ορατές αναπηρίες, όπως αυτισμό, νοητική αναπηρία και ΔΕΠΥ. Παρατηρήσαμε ότι, σε αντίθεση με άλλες μορφές αναπηρίας, αυτές δεν αναγνωρίζονται εύκολα από το κοινωνικό περιβάλλον, με αποτέλεσμα τα άτομα να παρεξηγούνται, να αγχώνονται ή να αποσύρονται. Πολλές φορές, μάλιστα, οδηγούνται σε κοινωνικό αποκλεισμό ή ακόμη και σε απώλεια ζωής, όπως συνέβη με τον Αντώνη σε πλοίο της γραμμής προς την Κρήτη πριν από περίπου δύο χρόνια.

Νιώσαμε ότι υπάρχει ένα σημαντικό κενό: ενώ η κοινωνία έχει κάνει βήματα στην προσβασιμότητα, με ράμπες και υποδομές, δεν έχει αναπτύξει την ίδια κατανόηση στη συμπεριφορά και στην καθημερινή αλληλεπίδραση. Το «ΠούPass» ήρθε να καλύψει αυτή την ανάγκη, προτείνοντας έναν τρόπο αναγνώρισης και υποστήριξης των ατόμων με μη ορατές αναπηρίες, χωρίς να χρειάζεται να εκθέτουν ή να εξηγούν την κατάστασή τους.

Οι μη ορατές αναπηρίες είναι σημαντικό να αναδειχθούν, γιατί πολύ απλά… δεν φαίνονται.

Στο ΠούPass έχετε σταθεί ιδιαίτερα στις μη ορατές αναπηρίες. Γιατί θεωρείς τόσο σημαντικό να ανοίξει περισσότερο αυτή η συζήτηση;

Οι μη ορατές αναπηρίες είναι σημαντικό να αναδειχθούν, γιατί πολύ απλά… δεν φαίνονται. Αυτό σημαίνει ότι συχνά δεν αναγνωρίζονται, παρεξηγούνται ή ακόμη και αμφισβητούνται. Ένα άτομο μπορεί να δυσκολεύεται πραγματικά, αλλά οι γύρω του να θεωρούν ότι «δεν έχει τίποτα», με αποτέλεσμα να βιώνει άγχος, πίεση ή και αποκλεισμό.

Η συζήτηση πρέπει να ανοίξει, γιατί η κοινωνία μας είναι δομημένη με βάση έναν «τυπικό» τρόπο σκέψης και συμπεριφοράς, περιμένοντας από όλους να λειτουργούν με τον ίδιο τρόπο. Όμως αυτό δεν ισχύει. Άτομα με αυτισμό, νευροδιαφορετικότητα ή άλλες μη ορατές αναπηρίες μπορεί να χρειάζονται περισσότερο χρόνο, ηρεμία, κατανόηση ή διαφορετικό τρόπο προσέγγισης.

Αν δεν μιλήσουμε γι’ αυτό, δεν μπορούμε να αλλάξουμε τη στάση μας. Και τελικά, η συμπερίληψη δεν είναι θέμα υποδομών μόνο, είναι θέμα κατανόησης και συμπεριφοράς.

Πώς συμμετείχαν οι μαθητές στη δημιουργία και στην εξέλιξη αυτής της προσπάθειας; Τι ρόλο έπαιξαν οι ίδιοι σε όλο το ταξίδι του ΠούPass;

Οι μαθητές είχαν πρωταγωνιστικό ρόλο σε όλη τη διαδρομή του ΠούPass. Ήταν ουσιαστικά οι εμπνευστές της ιδέας, αλλά και οι βασικοί δημιουργοί της υλοποίησής της. Η αφορμή ξεκίνησε από την ανακάλυψη της Παγκόσμιας Σημαίας Αναπηρίας, μέσα από την αναζήτηση των χρωμάτων του logo μας που έκανα μαζί τους, αλλά και από την ανάγκη να γίνει γνωστή στην Ελλάδα, όπου μέχρι σήμερα παραμένει σχεδόν άγνωστη.

Μέσα από αυτή τη διαδικασία, οι ίδιοι οι μαθητές συμμετείχαν ενεργά σε όλα τα στάδια: από τη σύλληψη της ιδέας και τον σχεδιασμό του λογοτύπου και του μηνύματος, μέχρι τη δημιουργία της επιχείρησης και της ταυτότητάς της.

Το πιο σημαντικό, όμως, ήταν ότι μέσα από αυτό το ταξίδι άρχισαν να αισθάνονται περήφανοι για τον εαυτό τους και τη διαφορετικότητά τους. Δεν ήταν απλώς συμμετέχοντες· ήταν η καρδιά και η δύναμη πίσω από το ΠούPass.

Το ΠούPass βραβεύτηκε με το Youth Achievement Award από το JA Greece. Ήταν κάτι που το περίμενες; Και τι σήμαινε αυτή η διάκριση για εσάς, αλλά κυρίως για τα παιδιά;

Δεν το περιμέναμε καθόλου και, ουσιαστικά, ήμασταν εντελώς απροετοίμαστοι για κάτι τέτοιο. Όταν ανακοινώθηκε το βραβείο, επικράτησε ενθουσιασμός. Οι μαθητές πανηγύριζαν μέσα σε έναν χώρο με χιλιάδες ανθρώπους, κάτι που από μόνο του ήταν μια πολύ δυνατή στιγμή.

Αυτό που μας συγκίνησε περισσότερο ήταν ότι μαθητές με αυτισμό, που συνήθως δεν εκδηλώνουν εύκολα τα συναισθήματά τους, πανηγύρισαν με αυθορμητισμό και έντονο ενθουσιασμό τη στιγμή της απονομής. Για εμάς, αυτή ήταν η πραγματική αξία της διάκρισης: η χαρά, η υπερηφάνεια και η αίσθηση ότι τα παιδιά αναγνωρίστηκαν για κάτι που δημιούργησαν τα ίδια.

Πιστεύεις ότι η κοινωνία κάνει πραγματικά βήματα μπροστά σε ό,τι αφορά την αναπηρία ή έχουμε ακόμη πολύ δρόμο μέχρι να περάσουμε από τη θεωρία στην ουσιαστική αποδοχή;

Σίγουρα έχουν γίνει βήματα, αλλά σε μεγάλο βαθμό κινούμαστε ακόμη σε ένα περιορισμένο και πλέον παρωχημένο επίπεδο προσέγγισης της αναπηρίας. Η αναπηρία συχνά προβάλλεται μέσα από πρότυπα που «πουλάνε», είτε ως ηρωισμός είτε μέσα από περιπτώσεις πιο λειτουργικού αυτισμού, δημιουργώντας μια εικόνα που δεν αντιπροσωπεύει την πραγματικότητα της πλειοψηφίας.

Στην πράξη, όμως, τα περισσότερα άτομα με μη ορατές αναπηρίες είναι άνθρωποι της διπλανής πόρτας, όπως οι μαθητές μας, που δεν αναζητούν ούτε θαυμασμό ούτε προβολή, αλλά κατανόηση, χρόνο και αποδοχή. Και αυτό αποτυπώνεται ξεκάθαρα σε μια φράση μαθητή μας: «Κύριε, δεν αισθάνομαι ευτυχισμένος γιατί είμαι διαφορετικός».

Αυτή η φράση δείχνει ότι, πίσω από την εικόνα που προβάλλεται, η ουσιαστική αποδοχή δεν έχει ακόμη επιτευχθεί. Χρειάζεται να περάσουμε από την ωραιοποίηση στην πραγματικότητα, σε δράσεις και στάσεις που δεν ηρωοποιούν την αναπηρία, αλλά τη σέβονται και την κατανοούν. Γιατί η πραγματική συμπερίληψη δεν είναι αφήγηση, είναι καθημερινή πράξη.

Εσύ μιλάς για την αναπηρία με έναν πολύ καθαρό και ανοιχτό τρόπο, χωρίς μιζέρια, φόβο ή φιλανθρωπικό βλέμμα. Τι θα ήθελες να καταλάβει καλύτερα ο κόσμος;

Από το 2013 ήμουν από τους πρώτους που άρχισα να μιλάω ανοιχτά για την αναπηρία μέσα από τα social media, γιατί έβλεπα ότι ακόμη και στο άκουσμά της συνοδευόταν από φόβο, αποτροπή ή, στην καλύτερη περίπτωση, από μια φιλανθρωπική προσέγγιση.

Αυτό που έχω καταλάβει στην πράξη είναι ότι το κλειδί είναι η γνωριμία, ειδικά με τις μη ορατές αναπηρίες, από πολύ μικρή ηλικία. Όταν αυτό γίνεται, αλλάζει ο τρόπος που ένα παιδί βλέπει τον κόσμο.
Μέσα από δράσεις όπως η μαγειρική, τα παιδιά απελευθερώνονται, συνεργάζονται και συνυπάρχουν φυσικά. Και εκεί αρχίζει να χτίζεται μια κοινωνία χωρίς φόβο και στερεότυπα.

Αν ο αναγνώστης κρατούσε ένα μόνο πράγμα από αυτή τη συζήτηση, ποιο θα ήθελες να είναι;

Θα πω μια φράση που είχα πει μπροστά σε μαθητές Γυμνασίου και Λυκείου, σε μια κατάμεστη αίθουσα στο Mall, κατά τη βράβευση της δράσης μας «ΠούPass»:

Να προσεγγίζετε την αναπηρία με σεβασμό, περιέργεια και χωρίς ιδιαίτερο συναίσθημα

Νομίζω ότι αυτό, αν το καταφέρουμε, μπορεί να αλλάξει πραγματικά τον τρόπο που συνυπάρχουμε

Πηγή: thehappynews.gr